مقدمه
بسیاری از افراد تصور میکنند که تنها عامل پوسیدگی دندانها مصرف زیاد شیرینی و شکلات است؛ اما واقعیت این است که برخی از عادتهای روزمره که شاید بیاهمیت به نظر برسند، میتوانند به مرور زمان آسیبهای جدی به دندانها و لثهها وارد کنند. از جویدن یخ گرفته تا مسواک زدن اشتباه، همگی میتوانند سلامت دهان و دندان را به خطر بیندازند.
در این مقاله با مهمترین عادتهایی که باعث خرابی دندانها میشوند آشنا میشویم و راهکارهای پیشگیری از آنها را بررسی خواهیم کرد.
چرا شناخت عادتهای مخرب دندان اهمیت دارد؟
بسیاری از مشکلات دندانی مانند پوسیدگی، شکستگی مینای دندان، حساسیت دندان و بیماریهای لثه به دلیل رفتارهای اشتباه و تکرارشونده ایجاد میشوند. شناسایی این عادتها میتواند از هزینههای سنگین درمانهای دندانپزشکی در آینده جلوگیری کند.
- ۱. مسواک نزدن یا مسواک زدن نامنظم
یکی از اصلیترین دلایل پوسیدگی دندانها، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است. پلاکهای باکتریایی در صورت پاک نشدن روی دندانها تجمع پیدا میکنند و به مرور باعث ایجاد پوسیدگی و التهاب لثه میشوند.
راهکار
- حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.
- از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
- هر سه ماه یکبار مسواک خود را تعویض کنید.
- ۲. استفاده نکردن از نخ دندان
مسواک قادر نیست تمام فضاهای بین دندانی را تمیز کند. باقی ماندن مواد غذایی بین دندانها محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکند.
عوارض
- پوسیدگی بین دندانی
- بوی بد دهان
- بیماریهای لثه
- ۳. مصرف بیش از حد نوشابه و نوشیدنیهای اسیدی
نوشابههای گازدار، نوشیدنیهای انرژیزا و برخی آبمیوههای صنعتی حاوی اسیدهای قوی هستند که به مرور مینای دندان را فرسایش میدهند.
نشانههای آسیب
- حساسیت دندان
- تغییر رنگ دندانها
- افزایش احتمال پوسیدگی
- ۴. جویدن یخ
بسیاری از افراد عادت دارند تکههای یخ را بجوند. اگرچه یخ حاوی شکر نیست، اما سختی بالای آن میتواند باعث ترک خوردگی یا شکستگی دندان شود.
خطرات جویدن یخ
- ترک مینای دندان
- شکستن ترمیمها و پرکردگیها
- حساسیت دندان
- ۵. دندان قروچه (براکسیسم)
فشار دادن یا ساییدن دندانها روی هم، به خصوص هنگام خواب، یکی از دلایل اصلی ساییدگی دندانها است.
علائم دندان قروچه
- سردردهای صبحگاهی
- درد فک
- کوتاه شدن یا صاف شدن سطح دندانها
- ۶. استفاده از دندان به عنوان ابزار
برخی افراد برای باز کردن درب بطری، بستهبندیها یا بریدن نخ از دندانهای خود استفاده میکنند.
عوارض
- لب پر شدن دندان
- شکستگی دندان
- آسیب به مینای دندان
- ۷. مصرف مداوم شیرینی و تنقلات قندی
باکتریهای دهان از قند تغذیه میکنند و اسید تولید میکنند. این اسیدها به مرور مینای دندان را تخریب میکنند.
مواد غذایی پرخطر
- آبنبات
- شکلاتهای چسبنده
- بیسکویت و کیک
- نوشیدنیهای شیرین
- ۸. سیگار و دخانیات
مصرف دخانیات علاوه بر تغییر رنگ دندانها، خطر بیماریهای لثه و حتی سرطان دهان را افزایش میدهد.
تأثیرات سیگار بر دهان و دندان
- زرد شدن دندانها
- بوی بد دهان
- تحلیل لثه
- افزایش احتمال از دست دادن دندان
- ۹. مسواک زدن با فشار زیاد
برخی افراد تصور میکنند هرچه محکمتر مسواک بزنند، دندانهای تمیزتری خواهند داشت؛ در حالی که این کار میتواند باعث آسیب به مینای دندان و عقبنشینی لثه شود.
روش صحیح
از یک مسواک نرم استفاده کنید و حرکات آرام و دورانی داشته باشید.
- ۱۰. مصرف مکرر خوراکیها در طول روز
هر بار که چیزی میخورید، اسید در دهان تولید میشود. اگر در طول روز مرتب در حال خوردن تنقلات باشید، دندانها فرصت ترمیم طبیعی پیدا نمیکنند.
- ۱۱. مراجعه نکردن منظم به دندانپزشک
بسیاری از مشکلات دندانی در مراحل اولیه بدون درد هستند و تنها توسط دندانپزشک قابل تشخیصاند.
توصیه متخصصان
حداقل هر شش ماه یک بار برای معاینه و جرمگیری به دندانپزشک مراجعه کنید.
- ۱۲. مصرف نوشیدنیهای بسیار داغ و بسیار سرد
تغییرات شدید دمایی میتواند به مرور باعث ایجاد ترکهای ریز در مینای دندان و افزایش حساسیت شود.
چگونه از دندانهای خود بهتر محافظت کنیم؟
برای حفظ سلامت دندانها رعایت چند نکته ساده اما مهم ضروری است:
- روزی دو بار مسواک بزنید.
- حداقل یک بار در روز نخ دندان استفاده کنید.
- مصرف قند و نوشابه را محدود کنید.
- از جویدن یخ و اجسام سخت خودداری کنید.
- سیگار را ترک کنید.
- هر شش ماه برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
- در صورت دندان قروچه از محافظ شبانه استفاده کنید.
جمع بندی
خرابی دندانها همیشه به دلیل عوامل ژنتیکی یا افزایش سن نیست. بسیاری از عادتهای روزمره مانند مصرف زیاد نوشیدنیهای اسیدی، جویدن یخ، استفاده نکردن از نخ دندان یا حتی مسواک زدن اشتباه میتوانند به مرور زمان آسیبهای جدی به دندانها وارد کنند. با اصلاح این رفتارها و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان میتوان از بسیاری از مشکلات دندانی پیشگیری کرد و لبخندی سالم و زیبا داشت.